جاذبه‌‌‌‌‌های گردشگری شهرستان سرخه

به گزارش روابط عمومی دانشکده پیراپزشکی سرخه، شهرستان سرخه در عرض جغرافیائی 35 درجه و 29 دقیقه شمالی از خط استوا و در طول چغرافیائی 53 درجه و12 دقیقه شرقی از نصف النهار و همچنین در ارتفاع 1100 متری ازسطح دریا درحاشیه شمالی دشت کویر واقع شده است. در حال حاضر شهرستان سرخه در فاصله 180 کیلومتری شرق تهران و در 20 کیلومتری غرب شهرستان سمنان ( مرکز استان )  قرار دارد. 

به علت موقعیت جغرافیای خاص خود که از یک طرف به کوهستان و از طرف دیگر به دشت کویر محدود میشود. وسعت آن 9222 کیلومتر مربع بوده، که از شرق به شهرستان سمنان، از شمال شرق به شهرستان مهدیشهر، از شمال غربی به استان تهران و شهرستان فیروز کوه، از غرب به شهرستان آرادان وگرمسار،  از جنوب به دشت کویر و استان اصفهان محدود شده است.

 

آب و هوا  

سرخه بخشی از فلات مرکزی ایران بوده، که آب و هوایی مشابه با سایر نقاط حاشیه این فلات دارد. بخش وسیعی از این شهرستان دارای آب وهوای گرم بیابانی بوده، که در نتیجه تابستان‌های گرم و خشک و زمستان‌های سرد و خشک دارد.

زبان

مردم این شهرستان به زبان پارسی سخن می گویند، اماساکنین مناطق مختلف هرکدام  با گویش خود به عنوان زبان مادری با همدیگر محاوره و گفتگو می نمایند. مهمترین گویش های رایج منطقه عبارتند از " سرخه ای، لاسجردی، بیابانکی،  افتری، مومن آبادی، مازندرانی ". گفتنی است در سال های اخیر بدلیل مهاجرت اقوام مختلف به سرخه، گویش های کردی، مازندرانی و افغانی نیز رواج پیدا کرده است.

مسیـرهای رفتن به شهر سرخه

برای رفتن به  شهرستان سرخه و همچنین بازدید از مجموعه های تاریخی و طبیعی موجود درآن منظقه می توان از مسیرهای زیر استفاده نمود :

مسیر اول  : حرکت از شهرستان تهران الف : وسیله نقلیه شخصی

از شهر تهران  به طرف شرق شهر رفته و با عبور از افسریه وارد جاده خاوران شده، بطرف مشهد ادامه مسیر میدهید. پس از گذشتن از شهرهای پاکدشت، ایوانکی، گرمسار و آرادان به شهرستان سرخه وارد می گردید.

ب : وسیله نقلیه عمومی

1 – اتوبوس: گردشگران می توانند با مراجعه به ترمینال جنوب  از اتوبوس های عبوری مانند اتوبوس سمنان، شاهرود، سبزوار و یا مشهد استفاده نموده و در پلیس راه سرخه پیاده شوند.

2 – سواری ( خط ویژه: ازسواری های کرایه خط ویژه سمنان مستقر در ترمینال جنوب و همچنین سه راه افسریه تهران می توان برای رفتن به شهرستان سرخه استفاده نمود.

3 – قطار: با استفاده از قطارهای تهران سمنان و یا تهران مشهد می توان به سرخه عزیمت نمود. ایستگاه های " یاتری  و بیابانک " نزدیکترین مکان تا شهر سرخه بوده، لکن بدلیل عدم وجود امکانات حمل ونقل از ایستگاه راه آهن تا شهر سرخه بهتر است گردشگران در ایستگاه سمنان  قطار را ترک نموده و از طریق سمنان به سرخه عزیمت نمایند. اگر قصد اقامت فقط در روستای بیابانک دارید، پیاده شدن در ایستگاه بیابانک بهترین گزینه می باشد.

مسیر دوم: حرکت از شهرستان سمنان الف : وسیله نقلیه شخصی              

در شهر سمنان بطرف غرب شهر رفته و با عبور از سه راهی فیروزکوه  وارد جاده تهران شده، پس از طی مسافتی حدود 20 کیلومتر به شهرستان سرخه وارد می گردید.

ب : وسیله نقلیه عمومی

1 – اتوبوس: گردشگران می توانند با مراجعه به ترمینال سمنان  از اتوبوس های عبوری مانند اتوبوس تهران استفاده نموده و در پلیس راه سرخه پیاده شوند. روزانه تعداد 2 دستگاه مینی بوس ویژه سرخه از سمنان به طرف سرخه و بالعکس در تردد می باشد.

2 – سواری ( خط ویژه ): ازسواری های کرایه خط ویژه سمنان  سرخه مستقر در  خیابان حکیم الهی واقع در غرب سمنان می توان برای رفتن به شهرستان سرخه استفاده نمود.

4 – تاکسی: بدلیلی نزدیکی مسافت سمنان به سرخه و همچنین ارزان بودن نرخ تاکسی در شهر سمنان، استفاده از تاکسی و یا آزانس شهری یکی از رایج ترین روش تردد بین دو شهرستان می باشد.

مسیر سوم: حرکت از شهرستان فیروزکوه

با توجه به همجواری این شهرستان با سرخه، ساکنین دو شهر با استفاده از وسایط نقلیه شخصی برای تردد استفاده می نمایند. اما با توجه به نزدیکی مسافت گردشگران می توانند از آزانس برای جابجائی استفاده نمایند.

مسیر چهارم: حرکت از شهرستان قم

از شهرستان قم فقط با استفاده از وسیله نقلیه شخصی می توان به شهرستان سرخه عزیمت نمود. گردشگران می توانند در شهر قم بطرف بزرگراه اصفهان رفته و با عبور از عوارضی جاده  وارد جاده گرمسار شده، پس از عبور ازشهر چرمشهر و ادامه مسیر وارد جاده تهران مشهد گردند. سپس با پشت سرنهادن شهرهای گرمسار و آرادان به شهرستان سرخه وارد شوند.

روش های تردد در داخل شهر سرخه و مناطق تابعه در داخل شهر سرخه:

با توجه به کوچک بودن مساحت شهر سرخه بهترین روش پیاده روی است، اما گردشگران بدلیل ارزان بودن  نرخ کرایه در این شهرمی توانند از تاکسی تلفنی استفاده نمایند. 

تردد به مناطق تابعه:

چنانچه گردشگرانی فاقد وسیله نقلیه شخصی باشند، بهترین، ارزانترین و مطمئن ترین روش تردد استفاده از آژانس ها و تاکسی تلفنی می باشد.

صنــایع دستی

صنایع دستی این شهرستان عبارتست از : قالی بافی، گلیم بافی، جاجیم بافی، پارچه بافی، خورجین بافی و سفال‌گری، منبت کاری و معرق کاری. اما در این بین صنایع " کلیم بافی " آن شهرت زیادی در بازارهای داخلی و بین المللی دارد.

مراکز دیدنی و گردشگری شهر سرخه

خانه تاریخی حشمت اللشکر

این بنا نمادی از معماری مناطق کویری و متعلق به دوره قاجاریه بوده، که در مرکز شهر سرخه بین تکیه کالان و خیابان فیض واقع گردیده است. مالک اصلی آن حاج محمد ابراهیم خان پیوندی ملقب به حشمت اللشکر  (حاکم وقت منطقه ) بوده، به همین جهت به خانه حاج حشمت معروف شده است. این مجموعه تاریخی که قدمتی بیش از 150 سال دارد شامل چهار منزل مسکونی ، دارالحکومه، باغ، حمام، مدرسه و .... بوده، که بخش عمده دارالحکومه تاریخی و ارزشمند حشمت اللشکر بویژه سردرب آن در راستای توسعه شهر سرخه در سال 1370 خورشیدی تخریب گردیده است.

آخرین بادگیرهای به جا مانده در شهر سرخه با تزئیناتی ناب در این بنای زیبا دیده میشود. برای ممانعت از تخریب بیشتر این خانه، که دارای جلوه های متعدد از هنر معماری  بوده و  نماد معماری مناطق کویری است  در روز  یکشنبه هفدهم بهمن ماه سال 1389 خورشیدی به شماره ملی 29743 در فهرست آثار ملی کشوربه ثبت رسیده است.

خانه عزیزی ها

خانه عزیزی ها در جنوب شهر سرخه واقع شده و یکی از بناهای تاریخی منطقه بشمار میآید.

آب انبار بزرگ سرخه

در محله بیرون دژ داخل یکی از کوچه های قدیمی ( خیابان عاشورا ) و در کنار مصلی نماز جمعه(حسینیه شهدا) شهر سرخه  آب انبار بزرگی قرار گرفته است. مدخل ورودی آن در داخل تکیه مسجد و منبع بزرگ آن به فاصله حدود 30 متری در کوچه  واقع شده است. این آب انبار منسوب به دوره قاجاریه بوده و از آب انبارهای بزرگ این شهر به حساب می آید و با مصالح آجر با ملات آهکی وگچی احداث گردیده است. این بنا رابه دلیل زیبائی به عنوان نماد شهر سرخه معرفی می کنند.

حاج محمد ابراهیم خان پیوندی ملقب به حشمت اللشکر  (حاکم وقت منطقه ) بنا به پیشنهاد روحانیون  قبل از تشرف به خانه خدا، با هزینه خود به عنوان باقیات و صالحات این آب انبار را احداث نموده است. این بنای تاریخی  بر اساس معماری سنتی خاص ناحیه کویری ساخته شده است. بالای مخزن اصلی آن گنبد عظیمی، مخروطی شکل ساخته شده، که سطح  خارجی گنبد، حول پیرامون آن تا رأس گنبد،  تعداد 21 پله به صورت مدور احداث گردیده است.

بر بالای گنبد، بادگیر کوچکی جهت عبور جریان هوا و خنک کردن آب به چشم می خورد. این بنای تاریخی در سال 1380 خورشیدی به شماره ملی 4435 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

گرمابه بیرون دژ سرخه

حمام بیرون دژ که قدمت آن را به اواخر دوران زندیه و اوائل دوران قاجاریه نسبت می دهند. در محله بیرون دژ  شهرستان سرخه ودر مجاورت مسجد چهلستون قرار دارد. آقای حیدر پیوندی ملقب به حیدر بیک نایب الحکومه جندق  فرزند حاج عباسعلی بیک در زمان حیات خود  در دوره قاجاریه این گرمابه را بازسازی و آن را برای باقیات وصالحات خود واجدادش وقف خاص نمود. این بنا همانند  سایر حمام های قدیمی شامل: رختکن، دهلیز ارتباطی، گرمخانه، خزینه آب و تون می باشد. این اثر تاریخی در آذر ماه سال  ۱۳۸۰ خورشیدی به شمارهٔ ثبت ۴۴۲۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است .

 

مسجد جامع و چهلستون

مسجد چهلستون سرخه متعلق به قرن اول هجری است، که یکی از شبستان های الحاقی به مسجد جامع سرخه بوده و در بافت قدیم شهر در محله آقا علی حوض (خیابان محرم)  قرار گرفته است. این مسجد از دو شبستان مجزا مجاور هم به صورت شمالی و جنوبی تشکیل شده، که حدود دو متر از سطح کوچه پائین تر است. از خصوصیات بارز این بنا ستونهای ظریف هشت ضلعی آجری و طاق های جناقی تند می باشد که شباهت زیادی به کارهای دوره زندیه دارد.

از 40 ستون این بنا هم  اینک 32ستون آن باقی است. کاربری مسجد چهلستون سرخه از سال 1393 خورشیدی برای مدت 15 سال جهت ایجاد موزه دائمی مردم شناسی و یا برحسب ضرورت ایجاد سایر موزه های موقت به میراث فرهنگی شهرستان سرخه واگذار گردید.

مسجد آقا علی چال  (امام حسن عسگری)

این مسجد و تکیه تاریخی مجاور آن، مربوط به دوران قاجاریه بوده، که حدود 200 سال قبل  توسط حاج میرزا علی پیوندی ملقب به علی آقا بزرگ در محله گودال آقا علی ( آقاعلی چال ) احداث شده است. در حال حاضر بین خیابان فیض و خیابان آیت الله ارسطو واقع شده است.

مسجد امام حسین (ع)

بنای این مسجد مربوط به اواخر دوره قاجار بوده و در  محله قدیمی بیرون دژ  شهرستان سرخه، دقیقاً رو به روی حسینیه شهدا  واقع شده  است. این مکان توسط مرحوم  ابوالقاسم پیوندی  که از خیرین و افراد صاحب نام سرخه بشمار می آمده احداث گردیده است. این اثر تاریخی با شمارهٔ ثبت ۵۶۵۷ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

مسجد  کالان (امام هادی ) سرخه

مسجد کالان ( مسجد امام هادی ) سرخه  منسوب به دوره قاجار بوده و در محله کالان و در مرکز این محله واقع شده است. قدمت این مسجد بیش از ۲۰۰ سال برآورد گردیده وبه‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

سایر مساجد :

1 - مسجد تاریخی آقا علی حوض که مربوط به به دوره صفویه و زندیه بوده و در محله قدیمی سرخه به نام آقا علی حوض (خیابان  محرم شرقی ) واقع شده است. 

2 - مسجد امام حسن مجتبی (ع) مربوط به دوران جمهوری اسلامی در محدوده خیابان شهید ادهم.

3 - مسجد ولیعصر (عج) واقع در مرکز میدان فیض ( پشت خندق سابق)، که بر روی مسجد تاریخی پشت خندق بنا گردیده است.

بقعه پیر غریب سرخه

در شمال شرقی شهرستان  سرخه  در ابتدای ورودی شهر از سمت سمنان (سمت راست جاده) درمیان مزارع فعلی که قبلا گورستان بوده بقعه ای وجود دارد،  معروف به پیر غریب. این بنای کوچک وکهن مربوط به دوران صفویه می باشد. به گفته اهالی محل این مکان متعلق به شخص خاصی نیست و جنبه اعتقادی آن بیش از همه در بین افراد مسن وجود دارد این بنا بقعه ایست محقر و کوچک که از خارج به صورت پلان دایره و از داخل به صورت 7 ضلعی کار شده است. ورود به آن از ضلع شرقی صورت می‌گیرد و با کمی اختلاف سطح  به کف داخلی بقعه می‌رسیم.

دیوارهای داخلی در هر ضلع دارای طاقنمایی کشیده با فرم های نیم دایره است. همچنین دارای ایوانی با طاق نیم دایره می‌باشد. این بنا دارای الحاقاتی نیز در شمال و جنوب خود می‌باشد که به صورت انباری استفاده می شوند. مصالح اصلی به کار رفته در بنای فوق خشت و گل میباشد و سطح داخلی بقعه و سطح خارجی آن با اندود گچ سفید شده اند. این اثر در سال ۱۳۸۱ خورشیدی با شمارهٔ ثبت ۵۸۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

چشمه آب معدنی شوراب

این چشمه در 5 کیلومتری شمال غربی شهر سرخه و در مجاورت کارخانجات گچ در منطقه شوراب مظهر (محل خروج) یک رشته قنات دیده می شود، که اهالی منطقه آن را به صورت استخر درآورده واصطلاحاً به آن چشمه شوراب می گویند. آب این چشمه دارای گوگرد فراوان بوده، که برای درمان بیماری‌هائی مانند "سردرد ، کهیر و چشم درد" مورداستفاده اهالی قرارمی گیرد. باید توجه داشت به علت متصاعد شدن گازهای زیاد،  نمی‌توان مدت زیادی در آب این چشمه استحمام نمود، جون سرگیجه آور می باشد. 

قلعه های تاریخی شهرستان سرخه

چون شهرستان سرخه در مسیرراه ارتباطی شرق و غرب قرار داشت. با توجه به تنش های موجود در کشور بالطبع گاه و بیگاه مورد تهاجم دشمنان بوده است. لذا مردم در ادوار مختلف تاریخ  برای محافظت از خودشان قلعه های کوچک وبزرگی در سخه و روستاهای تابعه را بنا کرده بودند. در سال های اخیر از طرف اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرخه اقداماتی پیرامون ثبت تعدادی از قلعه ها به عنوان یک اثر تاریخی صورت گرفته است.

قلعه جهان آباد

خرابه های قلعه تاریخی جهان آباد واقع در جنوب شرقی شهر سرخه در روستای جهان آباد قرار گرفته است. این قلعه از بناهای باقی‌مانده از دوران حکمرانی ذوالفقار خان در زمان حکومت فتحعلی شاه قاجار می باشد. روزگاری انبار غله منطقه سرخه بوده، اما متاسفانه در سال های اخیر مورد بی مهری قرار گرفته است. پس از استقرار اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در شهرستان سرخه، گام های موثری پیرامون ثبت این اثر تاریخی برداشته شده است.

ارمغان سفر

گردشگرانی که از شهرستان سرخه عبورمی کنند ، باید بدانند که در پیچ و خم گذرگاه های شهر و روستاهای تابعه گنجی نهفته است، که ارزش تامل برای دیدن، خریدن و یا خوردن  آن را دارد. برای دست یابی به خاطرات خوش و گنجینه های پنهان منطقه، پیشنهاد می گردد با بومیان ساکن در هر منطقه، که مردمانی بسیارخوشرو، خونگرم و مهمان نواز می باشند ارتباط برقرار کنید.

در هنگام عبور از سرخه هرگز از نانوائی ها و سوپر مارکت ها نان نخرید. از اهالی بخواهید تا مرکز پخت و توزیع "  نان سرخه " را به شما معرفی کنند. چنانچه توانستید برای یک بار هم شده غذای سنتی " دوکلنا " را امتحان کنید. اگر در فصل تابستان از سرخه می گذرید، از کنار جالیزها خربزه و دستنبو و در مجاورت باغ ها  انار بی دانه  و انجیر خریداری نمائید. اگرسوغاتی ماندگار می خواهید از صنایع دستی سرخه غافل نشوید.

 

مراکز دیدنی و گردشگری بخش لاسجرد

لاسجرد یکی از بزرگترین بخشهای شهرستان و استان بوده، و در دشت های پایکوهی استان و در کنار جاده تهران - مشهد، که ادامه همان جاده ابریشم می باشد، قرار گرفته است. مسافت آن با مرکز  شهرستان سرخه  12 کیلومتر است. قدمت این روستا به دوران باستان  قبل از تمدن های اولیه و شهر نشینی انسانها و قبل از تسلط تازیان بر ایران، بر می گردد.

نامگذاری     

نقل است که قلعه لاسگرد در آغاز به صورت عمارتی بلند و گرد و بدست شخصی به نام " بلاش " ساخته شده ، که در آن دوران  این مکان را " بلاش گرد " می گفتند، با گذشت زمان به " لاس گرد "  تفییر یافت. با ورود اعراب به ایران  به دلیل آن که اعراب حرف " گ " را نمی توانستند تلفظ کنند، آن را " لاسجرد "  نامیدند . چنانچه اکنون می شنویم عده ای این مکان را  لاسگرد و برخی آن را " لاسجرد "  می نامند.

مسیــرهای رفتن

خودروی شخصی

اگر با اتومبیل شخصی از مسیر تهران عازم سرخه می باشید، پیشنهاد می گردد قبل از رسیدن به سرخه از مراکز دیدنی و گردشگری بین راه بازدید نمائید. یکی از این مناطق گردشگری شهرستان سرخه بخش لاسجرد و روستاهای اطراف آن بوده، که دارای مراکز دیدنی بسیاری می باشد.

استفاده از آژانس

 فاصله میان شهر سرخه تا بخش لاسجرد 12 کیلومتر است گردشگران پس از ورود به شهر سرخه می توانند از تاکسی تلفنی برای رفتن به لاسجرد و روستاهای تابعه آن استفاده کنند.

جاذبه های تاریخی و طبیعی لاسجرد

خانه ساسانی ها

خانه ساسانی در دهستان لاسجرد واقع شده و یکی از بناهای تاریخی منطقه بشمار میآید. بخشی از این بنای تاریخی مربوط به دوره قاجاریه و بخش دیگر آن مربوط به دوران پهلوی می باشد.

کاروانسرای لاسجرد

این کاروانسرای از کاروانسراهای دوره عباسی بوده ، که در کتب تاریخی از آن به عنوان " کاروانسرای شاه عباسی لاسگرد " نام برده شده است . این بنای تاریخی  به عنوان نماد اصلی بخش لاسجرد شناخته می شود .این کاروانسرا در ۱۳ کیلومتری شمال غربی شهر سرخه واقع گردیده و از نوع کاروانسراهای دو ایوانی ( دو پلانی ) و شامل حیاطی وسیع به مساحتی حدود 1150 متر مربع با 24 حجره قرینه  پیرامون آن و دو ایوان زیبای غربی و شرقی بالاتر از سطح زمین با سقف های ضربی و تزئیناتی که براساس معماری صفویه احداث گردیده است.

در تمامی اضلاع کاروانسرا به  استثنای دالان و هشتی ورودی برای عبور و مرور داخلی دالانی سرتاسری و وسیع  و تعدادی اتاق با طاق های ضربی هر بیننده ای را بخود جذب می کند. فقط ضلع جنوبی کاروانسرا که در مجاورت جاده قرار گرفته از بیرون دارای نمای آجری بوده، که درب اصلی در وسط و تعداد 6 غرفه در هرطرف درب ورودی بالاتر از سطح زمین مشاهده می گردد. کاروانسرای تاریخی لاسجرد به شمارهٔ ثبت ۱۹۹۵ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

 

چشمه معدنی آب تلخ (تلخاب)

تلخ آب چشمه ایست که قدمت دوران زمین شناسی ان به  " ترشیاری و کواترنزی " می رسد. این چشمه به عنوان قطب گردشگری سلامت در سطح کشور مطرح بوده، که در 6 کیلومتری شمال غربی روستای لاسجرد واقع شده و فاصله آن از محور اصلی سرخه-آرادان حدود پنج  کیلومتر جاده خاکی  و شنی می باشد. تلخ آب شامل دو چشمه بوده، به نام های  چشمه ( چَشمه ) و تنور سیاه ( سیه کِلِه ) ، که اطراف آن محدوده ای استخری شکل به مساحت حدود 240 متر مربع (20 مترطول و 12 مترعرض  ) و باعمق یک تا 7 متر به وجود آمده است.

آب از چشمه های کف استخر می جوشد واز اعماق زمین بیرون می آید. میانگین دبی آب این چشمه حدود 83 لیتر در ثانیه می باشد. به علت فراوانی گوگرد در آب این چشمه معدنی،  آب آن تلخ مزه و غیر قابل شرب است. به همین دلیل به چشمه تلخ آب مشهور شده است. در ضلع جنوبی این چشمه نیزاری زیبا وجود دارد که در فصول مختلف پذیرای پرندگان مهاجری مانند  مرغ لجن خوار، شانه به سر و مرغابی می باشد. در ضلع شمال شرقی  چشمه انبوهی از درختچه های گز دیده می شود.

اطراف چشمه را کوه های خاکی به رنگ سرخ و لاجوردی احاطه نموده است. مردم استان های سمنان، مازندران، تهران، مرکزی و اصفهان در فصل تابستان برای درمان بیماری هائی مانند : سردرد، درد چشم، یرقان، کهیر، واریس، زردی و رفع گرمی بدن به آنجا می روند. این منطقه زیستگاهی مناسب برای تخم گذاری پرندگانی مانند لک لک و مرغ ماهی خوار بوده و زندگی حیواناتی مانند : آهو، بز، گراز  وحشی و کل  می باشد. از گیاهان غالب این منطقه می توان به " اشنان، نــی، طاق و گز " اشاره نمود. 

دمای آب این چشمه برعکس دمای محیط بوده،  یعنی در اواخر اردیبهشت ماه آب چشمه خنک می گردد و این روند تا نیمه اول شهریور ادامه دارد. سپس اندک ادک حرارت آب چشمه بالا می رود به گونه ای که در فصل زمستان می توان درداخل استخر شنا نمود. این چشمه تاریخی با تلاش اداره میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی شهرستان سرخه در نوزدهم بهمن ماه سال 1397 خورشیدی به شماره 498 با قدمت دوره ترشیاری – کواترنری در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

امامزاده سید رضا و سید علی اکبر(ع) لاسجرد

در دهستان لاسجرد و در حد فاصل  کاروانسرای عباسی و دژ لاسگرد، در محدوده گورستان عمومی امامزاده ای وجود دارد به نام  " امامزاده سید رضا و سید علی اکبر(ع) " که می گویند از فرزندان امام موسی کاظم (ع) می باشند. امامزاده شامل : حرم، گنبد و دو ایوان غربی و شمالی بوده، که متصل به بقعه می باشد. این بنا تزئینات خاصی ندارد، اما فقط نمای خارجی آن که مکعب مستطیل شکل بوده با گچ سفید شده است. راه پله های پشت بام در ضلع جنوبی قرار داشته و درب کوچکی حرم را از ناحیه ضلع شرقی به حیاط متصل می کند.

 

مجموعه حرم این امامزاده حدود 5/1 متر از سطح حیاط مجاور بلندتر بوده و شامل پنج اتاق متصل به هم می باشد، به گونه ای که اتاق بزرگتر به ابعاد ( 4متر ور 25/3 متر ) در وسط واقع شده و چهار اتاق دیگر که دارای ابعاد یکسان بوده در مجاورت چهار ضلع اتاق میانی قرار گرفته اند. سقف اتاق های جانبی ضربی است و زیر طاق ها فرو رفتگی ( رف های )  مثلثی شکل مشاهده می شود.

در وسط اتاق میانی و زیر گنبد، یک قبر از جنس گچ  قرار دارد که بر روی آن ضریح چوبین و مشبکی به ابعاد (  265  سانتی متر درازا ، 165 سانتی متر پهنا و 165 سانتی متر بلندی )  نصب شده است. معمرین معتقدند که این قبر متعلق به حضرت سید رضا فرزند امام هفتم شیعیان می باشد.

در اتاق جنوبی در مجاورت دیوار قبری مشاهده می شود که دارای ضریح مشبک و سبز رنگ اما کوچکتر از ضریح اتاق میانی بوده، که مردم آن را متعلق به سید علی اکبر فرزند امام هفتم شیعیان می دانند. بر بالای قبر ها در دوران معاصردو گنبد  بزرگ و کوچک احداث شده است.

 

بقعه امیر مصیب(ع) لاسجرد

بقعه امیر مصیب(ع) دهستان لاسجرد، یکی دیگر از بناهای مذهبی منطقه بشمار آمده و از گذشته های دور همواره مورد احترام ساکنین بوده است.

چشمه امام زاده مصیب

تعداد سه دهنه چشمه در دره امامزاده مصیب وجود دارد، که ازپای کوه جاری بوده و در مسیر عبور تعدادی چشمه کوچک دیگر هم به آن اضافه می گردد.  آب این چشمه ها شیرین و میزان آبدهی آن حدود 5 لیتر در ثانیه می باشد. در گذشته این آب به مصرف کشاورزی می رسیده، اما امروزه برای شرب زائرین و فضای سبز محدوده امامزاده قرار می گیرد.

چشمه چاله دان ( چشمه سردریا )

این چشمه در 4 کیلومتری جنوب روستای اسدآباد و درپائین دست روستای چاله دان و در حاشیه شمالی دشت کویر قرار گرفته است، آبگیر این چشمه به صورت  دو استخری بزرگ به فاصله حدود 300 متر ازهمدیگر و با عمقی زیاد دیده می شود، که منظره زیبائی را خلق کرده است. مردم محلی به این استخرها " سردریا " می گویند و به همین دلیل این چشمه را چشمه سردریا نیز می نامند.

آب چشمه از ناحیه شمالی استخر خارج شده و به مزارع کشاورزی هدایت می گردد. از نظر مسائل زمین شناسی و زیست شناسی برای گردشگران این چشمه در حقیقت یک آکواریوم طبیعی زیبا برای گردشگران، دانشجویان و محققین می باشد. زمین های اطراف این چشمه بدلیل تبخیر بیش از حد آب   پُف کرده، شوره زار و سفید رنگ است. با توجه به خشکسالی های اخیر  استخر شمالی فقط در فصل بهار آبدار می باشد.

سایر چشمه های منطقه

"چشمه زیون " واقع در دره زیون، "چشمه کتال دره " واقع در دره کتال، " چشمه برکیـــان " واقع در غرب چشمه لاسگرد، " چشمه گِیــــوه " واقع در ارتفاعات مزرعه گِیوه، " چشمه سید آباد  "در روستای سید آباد و" چشمه جمشید آباد " ( تی ژاور ) به معنای آب برنده، که پیشینیان برای نرم کردن پارچه های آهار دار مانند کرباس و جلا  دادن پارچه از آن استفاده می کرده اند. از نقاط دیدنی بخش لاسجرد می باشد.

مراکز دیدنی و گردشگری روستای ایج

روستای ایج یکی از روستاهای دهستان لاسجرد بوده، که در سمت شمالی جاده تهران - مشهد قرار گرفته است. برای رفتن به این روستای، از دهستان لاسجرد عبور کرده و با طی مسافتی اندک وارد جاده فرعی در قسمت شمالی بزرگراه امام رضا (ع) شوید. با طی مسافتی حدود 12 کیلومتر از سمت غرب ( دست راست)  وارد جاده روستای ایج شده و پس از 5 کیلومتر به روستای تاریخی و خوش و آب وهوای ایج می رسید. 

امامزاده شیخین روستای ایج

در روستای ایج دهستان لاسجرد امامزاده ای وجود دارد به نام امامزاده شیخی، که قدمت آن به دوران قاجاریه  نسبت داده می شود. این بنا به صورت یک بقعه کوچک و هشت وجهی ساخته شده است که ورودی آن در قسمت جنوبی قرار دارد. گنبد بقعه نیز از نوع دو پوسته گسسته است. در دیوارها از سنگ و ملات و در گنبد از آجر استفاده شده است. امام زاده دارای ضریح مشبکی نیز می باشد. این بنا دارای درب چوبی بوده، که اندکی منبت کاری ساده بر روی آن مشاهده می شود.

به گفته معمرین روستا :  این مکان مدفن سه تن از خادمین و شیوخ بیت امام حسین(ع) به نامهای " شیخ حسین، شیخ احمد و شیخ محمود " می باشد، که در داخل بقعه  نیز قبور این سه بزرگوار کاملاً مشهود است. به همین دلیل این مکان را امـــامزاده شیخین  می نامند. این بنا در سال 1380 خورشیدی  توسط اداره میراث فرهنگی استان سمنان با شمارهٔ ثبت ۴۴۲۴ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

بقعه امام زاده چهارتن ایج

این بقعه در دهستان لاسجرد در روستای ایج قرار گرفته است. این بنای تاریخی  منسوب به دوره قاجار است و به گفته اهالی و نوشته های موجود در بقعه مدفن 4 تن از امام زادگان اهل بیت به نامهای " امام زاده طاهر، امام زاده ظاهر، امام زاده زکی و امام زاده ابراهیم(ع) " می باشد. این بنا به صورت بقعه کوچکی است و درب ورودی آن در قسمت شمال و به ایوان جلویی بقعه باز می شود. گنبد بقعه از داخل به وسیله فیل پوشهای چهار کنج به دایره ختم شده است. مصالح به کار رفته در ساخت این بنا از سنگ و ملات می باشد. در داخل بقعه ضریح مشبک چوبی دیده می شود که با شبکه های مربع شکل ساخته شده است. فاقد هرگونه روزنه و پنجره ای رو به بیرون است و روشنایی آن از طریق وسایل نفت سوز تأمین می شود. این بنا در سال 1380 خورشیدی  توسط اداره میراث فرهنگی استان سمنان با شمارهٔ ثبت 4432 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

چشمه ایج

این چشمه درفاصله 28 کیلومتری شمال غربی شهرستان سرخه، در میان دره ای سرسبز روستای ایج  با ساختمان های پلکانی زیبا خود نمائی می کند. چشمه ای که  تامین کننده آب شرب مردم و طراوت دهنده این دره سرسبز بوده، به  نام " چشمه ایج " خوانده می شود. که در این روستا همواره جوشان است.

امامزاده عبدالله و اسماعیل

در دهستان لاسجرد در شمال روستای ایج دهکده ای به نام امامزاده عبدالله وجود دارد. برای رفتن به این روستای، از دهستان لاسجرد عبور کرده و با طی مسافتی اندک وارد جاده فرعی در قسمت شمالی بزرگراه امام رضا (ع) شوید. با طی مسافتی حدود 25 کیلومتر بدون انحراف به جاده های طرفین به دهکده ییلاقی  امام زاده عبدالله می رسید.  در این روستا  بنای امامزاده ای  مشاهده می گردد. به نام  " امامزاده عبدالله و اسماعیل " . این بنای تاریخی مربوط به دوران قاجاریه  است. ساختمان امامزاده دارای پلانی  (L) شکل بوده، که دارای 2 گنبد چند وجهی در سمت شمال غربی بنا که مدفن اصلی امام زادگان در آنجا قرار دارد می باشد.

برای رسیدن به این قسمت بایستی از فضای سرپوشیده ای گذشت که از شرق و غرب به این سالن راه دارد. ورودی اصلی در سمت شرق قرار دارد، که پس از عبور از درگاه این قسمت با کاربندیهایی مواجه می شویم که استخوان بندی یک ایوان ورودی را نشان می دهد. مصالح به کار رفته برای احداث این بنا عمدتاً سنگ، ملات و آجر بوده، که دیواره ها از سنگ و ملات و سقفها و گنبدها از آجر ساخته شده اند.

در داخل بقعه تعداد  دو  قبر مشاهده می شود که یکی مربوط به امام زاده عبدالله و دیگری مربوط به برادرش امام زاده اسماعیل است. خادم  این امامزاده که پیرمرد مسنی از اهالی روستا بوده چنین نقل کرده است : " جدش حاجی قاسم خادم، در راه سفر به زیارت امام هشتم(ع) در کاروانسرای لاسجرد خواب می بیند که مردی نورانی او را فرمان می دهد که در روستای  امامزاده عبدالله، امامزاده ای است که تو بایستی بنای آن را رونق بخشی، او نیز به آنجا می رود و به ساخت بنای آرامگاه مشغول می شود.  از آن پس نیزبه زندگی در همان جا ادامه می دهد که در نهایت با افزایش چمیعت روستایی شکل می گیرد. " این اثر در سال ۱۳۸۰ خورشیدی به شمارهٔ ثبت ۴۴۲۹ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

مراکز دیدنی و گردشگری روستای جوین

روستای جوین یکی از روستاهای دهستان لاسجرد بوده، که در سمت شمالی جاده تهران - مشهد قرار گرفته است. برای رفتن به این روستای، از دهستان لاسجرد عبور کرده و با طی مسافتی اندک وارد جاده فرعی در قسمت شمالی بزرگراه امام رضا (ع) شوید. با طی مسافتی حدود 12 کیلومتر از سمت شرق وارد جاده روستای جوین شده و پس از 12 کیلومتر به مرکز روستا می رسید. 

بقعه امامزاده شاه محمد زید 

در روستای جوین دهستان لاسجرد بقعه ای وجود دارد  به نام بقعه امامزاده شاه محمد زید ، که قدمت آن به دوران زندیه نسبت داده می شود. فرم کلی بنا بر پایه پلان مربع مستطیل ساخته شده که متشکل از  : بقعه اصلی، سرسرای مجاور بقعه و مسجد می باشد. بنای بقعه که بصورت هشت ضلعی منظم بوده و بر روی آن گنبدی دو پوسته قرار دارد. بقعه در قسمت جنوبی ساختمان ، سرسرا در قسمت میانی (غربی) و مسجد در قسمت شرقی آن قرار گرفته است. ورودی به بقعه و سرسرای آن از سمت شرق صورت می‌گیرد. سقفها تماماً گنبدی هستند. بر روی سردر ورودی بقعه اصلی گچبری‌هایی دیده می شود که با نقوش گل و اسلیمی تزئین شده اند. این بقعه دارای ضریح چوبی مشبک می باشد.

 

محراب سلجوقی

محراب داخل بقعه، که به محراب سلجوقی مشهور می باشد، یکی از زیباترین آثار بجای مانده از دوران کهن در روستای جوین  است. این اثر تاریخی در سال ۱۳۸۰ خورشیدی با شمارهٔ ثبت ۵۶۵۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

منبرچوبی روستای جوین

در روستای جوین منبری از جنس چوب از دوران گدشته وجود  داشته، که به علت قدمت آن در سالیان اخیر شناسائی و توسط اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرخه اقداماتی پیرامون ثبت این منبر به عنوان یک اثر تاریخی صورت گرفته است.

چشمه شاهزاده محمد زید (ع)                         

از دیگر چشمه های طبیعی نزدیک دهستان لاسجرد می توان  به چشمه شاهزاده محمد زید (ع) اشاره کرد، که مجموعاً از سه چشمه تشکیل گردیده وآب آن قابل شرب می باشد.

سایر جاذبه های روستای جوین

در فاصله 7 کیلومتری روستای جوین چشمه جوین  قرار دارد. همچنین  آبشاری زیبا به نام " آبشار تبربک جوین " بیادگارمانده، که  یکی از نقاط گردشگری شهرستان بوده، که  برای علاقمندان بسیار چشمگیر هستند.

ارمغان لاسجرد

در محدوده دهستان لاسجرد با بومیان مهمان نواز منطقه بیشتر ارتباط برقرار کنید. اگرسفر شما مصادف با برداشت خربزه بود از آن ها بخواهید تا برایتان " آبگوشت خربزه " مهیا کنند. نان شیرمال لاسجرد نیز یکی از سوغاتی های پرطرفدار منطقه می باشد.

مراکز دیدنی و گردشگری روستای بیابانک

بیابانک دارای قدمتی دیرینه است که در اثر وقایع و حوادث طبیعی و اجتماعی فراز و نشیب های فراوانی را سپری کرده و خود را از هزار توی تاریخ بدین روزگار کشانده است. امروزه بیابانک، از روستاهای کویری و بسیار دیدنی ایران با ۹۲ خانوار، در شش کیلومتری جنوب شهرستان سرخه قرار دارد. بیابانک از روستاهای نمونه گردشگری ایران است که تعدادی از بناهای آن مرمت و بازسازی شده اند. اولین قطار بومگردی روستایی کشور با هدف شناسایی ظرفیت های گردشگری و ایجاد اشتغالزایی در روستای بیابانک راه اندازی شده است.

 

نحوه دسترسی

قطار: ایستگاه راه آهن بیابانک، که در مسیر راه آهن تهران مشهد و در مجاورت این روستا قرار دارد و دو کیلومتر با روستا فاصله داشته، که آخرین ایستگاه قبل از ایستگاه سمنان است. هیچ حمل و نقل عمومی در این محدوده وجود ندارد و تردد محلی نیز بسیار به ندرت انجام می ‌شود. قطارهای سریع السیر یا قطارهای ویژه معمولاً در این ایستگاه توقف ندارند لذا باید قبل از سوار شدن به قطار از این موضوع اطمینان حاصل نمود. مگر آن که از قطار بومگردی روستایی استفاده نمائید، که در این صورت وسائط حمل و نقل در ایستگاه مهیا می باشد.

تاکسی تلفنی

فاصله میان شهر سرخه تا روستای بیابانک حدود شش کیلومتر است که هیچ وسیله حمل و نقل عمومی در این محدوده وجود ندارد، اما تردد محلی در جریان است. گردشگران پس از ورود به شهر سرخه می توانند از تاکسی تلفنی برای رفتن به روستای بیابانک استفاده نمایند.

خودروی شخصی

در صورت حرکت از تهران به سمت مشهد ، پس از رسیدن به شهر سرخه، از سه مسیر می توانید به بیابانک بروید.

الف : وارد شهر شوید و به تابلو راهنمای جهت روستای بیابانک توجه نمائید.  در قسمت جنوب شرقی شهر، در بلوار هشت شهریور وارد جاده بیابانک گردید. فاصله روستا تا شهر سرخه شش کیلومتر بوده و دارای جاده آسفالت است.

ب : در صورت حرکت از مشهد به سمت تهران، پس از عبور از شهر سمنان و پس از طی مسیر حدود پانزده کیلومتر، مقابل پبایانه باربری سمنان از سمت چپ وارد جاده صوفی آباد شده و با طی حدود پانزده کیلومتر، پس از پشت سر گذاشتن روستای صوفی آباد به روستای بیابانک می ‌رسید.

ج : وارد شهر شوید و به بلوار امام رضا (ع) بروید. در انتهای بلوار به سمت جنوب ( دست راست ) وارد جاده فرعی شده و به ایستگاه قظار بیابانک بروید.

جاذبه‌های طبیعی و تاریخی

خانه تاریخی کرک آبادی

حدود 800 سال قبل زمانی که روستائیان با مصالح ساختمانی آشنائی نداشته، یکی از ساکنین روستای بیابانک در تپه های خاکی حاشیه روستا، بنای فوق را به صورت دست کند در زیر تپه های خاکی در دو طبقه احداث می نماید. مهمترین علت احداث بنای مسکونی در زیر خاک  فرار از گرمای تابستان و رهائی از سرمای زمستان در منطقه کویری می باشد.  ساختمان به گونه ای طراحی گردیده، که حیاط منزل در سطح زمین قرار گرفته و با پائین رفتن از دو پلکان بزرگ وارد اتاق ها شده، که به قسمت های  دیگر ساختمان راه پیدا می کند.

  با توجه به وضیعت ناهمواری زمین ( سطح تپه خاکی )، از کنار حیاط با عبور از هشت  پلکان به سمت بالا به حیاط کوچکتر یا حیاط خلوت رفته، که مجددا با پائین آمدن  از دو پلکان  به راهرو و اطاق های بالا دسترسی داشته اند. در این گونه بناها هر یک از اطاق ها با توجه به نوع کاربری آن دارای اسم خاصی مانند " اتاق شاه نشین، اتاق کرسی نشین و ..... " بوده است. با رونق ساختمان سازی و شناسائی مصالح جدید، پیشینیان نیز  پس از شناخت خشت و گل، سازه هائی بر این بنا افزوده اند، که نمایانگر زندگی نسلی دیگر در این بنا می باشد.

برابر اطلاعات بدست آمده در سده اخیر این بنا متعلق به دودمان کرک آبادی بوده، که توسط اشخاص دیگری خریداری گردیده، اما دودمان کرک آبادی به جهت حفظ میراث اجدادی خود مجددا در سال  1393 خورشیدی  خانه فوق را خریداری و پس از مرمت به عنوان اقامتگاه بومگردی و  غارنمکی زیرزمینی عمارت ( مَسین بابا ) مورد بهره برداری قرار داده اند.

شرین آو چال ( چاله آب شیرین )

تفرجگاهی زیبا و شکارگاهی عالی واقع در قسمت شمال غربی بیابانک. نکته جالب این که  آب بسیار شوری که از پشت رشته کوه البرز به طرف کویر سرازیر می گردد، پس از طی مسیر وارد تالاب تپه مرده شده ، که آب در این نقطه کماکان شور و با غلظت بالا می باشد. اما  در ادامه مسیر که به شرین آو چال می رسد، آب جمع شده در آن چاله حیرت انگیز شیرین و قابل شرب می گردد.

قلعه خندق

یکی از جالب ترین و مهم ترین آثار تاریخی روستای بیابانک، بقایای قلعه خندق در مرکز روستا می باشد. این قلعه که دارای دو ورودی و خروجی آب بوده، که در گذشته به عنوان پناهگاهی برای حفاظت از جان و مال مردم روستا ساخته شده است. کنجکاوان محلی نتوانسته اند بیش از چند صدمتر از تونل زیرزمینی آنرا طی نمایند، به گفته اهالی این تونل زیرزمینی به قلعه جهان آباد نظامی و قلعه تاریخی بخش لاسجرد راه دارد.

این قلعه دارای هشت برج بلند بوده است که اطراف آن را خندق احاطه کرده است، راه ورود آب به خندق که از صدها متر جلوتر به زیر تونل هدایت می شده از دید معارضان مخفی بوده است که به آن 'گنگآو' به معنای گنگآب می گفته اند. دیده بانان از جنوب روستا در فاصله های سی تا چهل کیلومتری از برج های 'چاله برج'، 'دیونه برج'، 'نوکلاته' با پیک های تیزپا هجوم یاغیان و مهاجمان را به اطلاع قلعه نشینان می رساندند و قلعه نشینان با برداشتن پل های چوبی از روی خندق آماده دفاع می شدند.

یخـدان ها

از دیگر جاذبه های جالب توجه این روستا، یخدان یا یخچال های آن است. این یخدان ها، بنایی از خشت و گل بوده اند که در گذشته برای نگه داری یخ کاربرد داشته اند. جالب آنکه این یخچال ها شامل دو در هستند که نحوه ساخت آن ها باعث می شود این درها در معرض آفتاب قرار نگیرند. در کف این یخدان ها نیز محلی برای نگه داری آب حاصل از ذوب یخ ها تعبیه شده است. در زمستان، افراد محلی، یخ ها را درون این یخدان ها جاسازی می کردند و در تابستان با باز کردن در این یخدان ها، از یخ آنها استفاده می کردند. گفته می شود قدمت ساخت این یخدان ها به ۳۰۰ الی ۴۰۰ سال پیش بر می گردد.

 

همای سعادت

یکی از جاذبه های طبیعی و منحصر به فرد مناطق کویری شهرستان سرخه، منطقه کوه سرخ بوده، رنگ سرخ تپه های نمکی موجب گردیده تا منطقه را کوه سرخ بنامند. این منطقه در 26 کیلومتری جنوب شهرستان حد فاصل روستای بیابانک و روستای صوفی آباد واقع شده است. در این منطقه صخره ای بسیارزیبا بر اثر عوامل طبیعی به شکل عقاب در آن پدیدار گشته، که به دلیل عظمت و جذابیت منحصر به فرد خود به " همای سعادت " معروف شده است.  همچنین در سمت چپ همای سعادت، جاذبه  دیگری بر اثر عوامل طبیعی نیز به وجود آمده، که شباهتی به سر شیر دارد.

چشمه معدنی نمک دره

چشمه نمک دره در 6 کیلومتری جنوب شهر سرخه و در شمال غربی روستای بیابانک قرار دارد. آب این چشمه از گنبدهای نمکی جاری است و مردم برای استفاده از آن در چاله‌هایی که اطراف آن را لایه‌های ضخیم نمک پوشانده است، استحمام می‌کنند. میزان غلظت نمک آن به حدی است که به هیچ عنوان نمی‌توان سر را به زیر آب فرو برد. مردم معتقدند که آب چشمه نمک دره برای درمان بیماری های "کمر درد، بواسیر و پا درد "مفید است. این مکان برای بازدیدهای علمی و توریستی بسیار مکانی مناسب می باشد.

مسجد جامع بیابانک

یکی از آثار تاریخی بجای مانده در روستای بیابانک مسجد جامع بوده ، که مربوط به دوران قبل از صفویه میباشد.

سایر جاذبه های گردشگری روستا

در محدوده داخل روستای تاریخی بیابانک گردشگران می توانند از آب انبارتاریخی، مجموعه بناهای خانواده عمادالدین، خانه صبوری، سرتختی، گورون پشته در جنوب روستا، پالاپزخانه  و همچنین در اطراف روستا از بقایای قلعه های دیگر مانند " قلعه مردنه، قلعه ساتوا، قلعه نوکلاته، قلعه مهدی وا، قلعه مسیح وا " در اطراف روستای بیابانک وجود دارد، که هرکدام از این قلعه ها مربوط به یک رشته قنات به همین نام بوده و  قنات های متروکه بازدید نمایند. گفتنی است:  اگر مسافرت گردشگران با ایام محرم مصادف گردد، پیشنهاد می کنم آداب و رسوم عزاداری ساکنین بیابانک به ویژه مراسم بسیار با شکوه "حیدر  حیدر"  ظهر عاشورا را از دست ندهند.

 

ارمغان بیابانک

گردشگرانی که به این روستا وارد می شوند با کوله باری مملو از خاطرات خوش مراجعت می نمایند. چون امکاناتی فراهم گردیده تا گردشگران بتوانند در ایام اقامت خود از برنامه های روستاگردی، کویر نوردی، شترسواری، بیابان ‌گردی و دوچرخه‌ سواری  استفاده نموده و لذت ببرند.

چنانچه سفر شما مصادف با ایام نوروز باشد ، جشنواره کولاچ  و مراسم قدمی  روستائیان را از ذست ندهید. اگر در دهه اول ماه محرم به  بیابانک سفر نمودید مراسم حیدرحیدر خواهید دید. باوجود تعدادی اقامتگاه های بومگردی مناسب مانند " ماَسین بوبا  و عمارت دژ گلی و ... "  اگر گردشگرانی شب را در روستای بیابانک بیتوته نمایند، می توانند شب را به تماشای ستارگان مشغول شوند، ناگفته نماند: با تلسکوپ بهتر می توان ستارگان را رصد نمود.  مسافران با خرید جاجیم، کلیم، انواع سبد و ... یادبود خوبی را با خود به ارمغان خواهند برد.

مراکز دیدنی و گردشگری روستای افتر

روستای افتر( سرزمین گل های زنبق ) از توابع بخش مرکزی شهرستان سرخه بوده ، که در فاصله ۲۵ کیلومتری شمال غربی شهر سرخه واقع شده و ارتفاع آن از سطح دریا  2110 متر می باشد. این روستا مرکز دهستان  افتر ( هفت در ) است. چون ساخت و سازهای بافت اولیه روستا در پایین یک قلعه صورت گرفته‌، لذا نام روستا برگرفته از نام همان قلعه تاریخی در  روستا  به نام " قلعه هفتدر " بوده است. این قلعه یکی از آثار کهن به جای‌مانده بر روی ارتفاعات در بخش جنوبی روستا می باشد .با گذشت زمان نام روستا در بین ساکنان و مردم اندک اندک ار هفتدر به «افتر» تغییر یافته است.

نحوه دسترسی

تاکسی تلفنی

فاصله میان شهر سرخه تا روستای افتر حدود 27 کیلومتر است که هیچ وسیله حمل و نقل عمومی در این محدوده وجود ندارد، اما تردد محلی در جریان است. گردشگران پس از ورود به شهر سرخه می توانند  از آزانس های مسافرتی داخل شهر سرخه که از نظر قیمتی نیزبسیار مناسب می باشند استفاده  نمائید.

خودروی شخصی

در صورت حرکت از تهران به سمت مشهد ، پس از رسیدن به شهر سرخه، از سه مسیر می توانید به افتر بروید.

الف : وارد شهر شوید و به انتهای بلوار امام رضا (ع) واقع در شرق شهر بروید. سپی وارد جاده فیروزکوه شده و با طی مسافتی حدود 21 کیلومتر در منطقه شکار ممنوع خنار از سمت غرب وارد جاده فرعی افتر شوید. پس از 2 کیلومتر به مرکز روستای افتر خواهید رسید.

ب : در صورت حرکت از سمنان به سمت تهران، پس از عبور از شهر سمنان، وارد جاده فیروزکوه شده، پس از عبور از روستای مومن آباد وطی مسافتی حدود 20 کیلومتر به جاده مومن آباد – سرخه می رسید. آنگاه  به سمت راست ( شمال ) بروید. و با طی مسافتی حدود 15 کیلومتر در منطقه شکار ممنوع خنار از سمت غرب وارد جاده فرعی افتر شوید. پس از 2 کیلومتر به مرکز روستای افتر خواهید رسید.

ج : اگر از شهر فیروزکوه به سمت سرخه می روید. پس از پشت سرنهادن مناطق سرانزا و گورسفید در محدوده منطقه شکار ممنوع خنار به دو راهی روستای افتر رسیده و از سمت راست وارد جاده فرعی افتر شوید.

جاذبه‌های طبیعی و تاریخی

قلعه هفدر در روستای افتر

این قلعه تاریخی در جنوب روستای افتر قرار داشته،  که امروزه آثاری از آن برجای مانده است. این قلعه دارای 7 تونل یا راهرو زیرزمینی بوده و به همین جهت به این مکان «هفت در» یا هفدر ویا افتر گفته اند. نامگذاری دهستان هفدر از نام این قلعه تاریخی گرفته شده است.

قلعه یا دژ لاجوردی افتر

در مسیرارتباطی روستای افتر به فیروزکوه درفاصله 15 کیلومتری فیروزکوه و در پنج کیلومتری تنگه " سرانزا " تپه ای منفرد و مرتفع وجود دارد . بر بالای این تپه قلعه ای قرار دارد که با توجه به سفال های بدست آمده از سطوح آن، قدمت آن را  حدود سه هزار سال تخمین می زنند .  آخرین دوره استفاده از این دژ در اواخر دوره تیموری بوده است. این قلعه احتمالا یکی از قلاعی است که در اختیار فرقه اسماعیلیه قرار داشته و بعد از شکست آنان از هولاکوخان مغول مدتی متروکه بوده و سپس خاندان مرعشی آن را در اختیار خود گرفته اند.

تنها راه دسترسی به این قلعه از راه شرق آن است که دروازه هایی را در آنجا تعبیه کرده اند. قلعه لاجوردی در سال 1380 خورشیدی طی شماره 4410 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. نام این قلعه در شاهنامه فردوسی ضمن بیان ماجرای یزدگرد که موقع عقب نشینی دستور نگهداری چند قلعه را برای نگهداری بار و بنه میدهد، چنین آمده است:

دژ گنبدان و دژ چرمه                    دژ لاجوردی برای بُنه

خانه تاریخی سلطان 

در قسمت بافت اولیه روستای افتر  در قسمت جنوب غربی آن خانه ای تاریخی وجود دارد به نام  " خانه سلطان " که بنا به گفته اهالی متعلق به آقای علیرضا محمودی معروف به سلطان ( متوفی 1343 خورشیدی ) بوده، وی که در آن دوران خان، مالک، بزرگ روستا و  نماینده حکومت مرکزی بشمار می آمده است. این بنا در دوران پهلوی اول در دو طبقه احداث گردیده و دارای اتاق‌های زمستانی و تابستانی بوده و در سر در اصلی و طاق ضربی بنا، گچبری‌هایی به چشم می‌خورد و در چوبی آن نیز دارای کنده کاری‌هایی است  که از کارهای معماری معمار مشهور سمنان به نام معمار دارایی می باشد. کلیه تصمیمات اداری، حکومتی و دیوانی پیرامون حفظ بقا و امنیت چهل وچهار پارچه  آبادی در محدوده دهستان افتر در این خانه گرفته می شده است.  

خانه محمودی ها

خانه محمودی ها نیز  نیز یکی دیگراز مراکز گردشگری روستای افتر بوده، که  قدمت آن به دوره حاجی آقا سلطان برمی گردد.                

غار (مغار) افتر

غار (مغار) افتر یکی از بزرگترین غارهای آهکی و کم نظیر ترین جاذبه طبیعی شهرستان سرخه است که در شمال روستای خوش آب وهوای افتر ( سرزمین گل های زنبق ) واقع شده است. در این غار محصولات لبنی دامداران افتر که دوره ییلاق را در گورسفید، طارم، کلارخان، افتر و امامزاده عبدالله سپری می‌کنند، نگهداری می‌شود. ظرفیت این غار حدود 2 هزار جلد محصولات لبنی است. طول این غار 302 متر و عرض آن حدود 12 متر و ارتفاع آن از 40 سانتی‌متر تا 5 متر متغییر می باشد . دالان اصلی غار، شرقی-غربی است.

در طول این دالان وجود تخته سنگهایی از گچ و آهک، سکوهای مناسبی برای قرار دادن پوستهای لبنیات فراهم کرده است. این غار در سال  1390   خورشیدی به شماره 135 در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است. عشایر منطقه معتقدند که ادامه این دالان در نهایت به یک دریاچه کوچک آب منتهی میشود . اهالی روستای افتر  این غار را " مغار افتر " گویند . اما دامداران امام زاده عبدالله که ییلاق را در منطقه خوش آب و هوای " خنار " میگذرانند به این غار  " پیرچال "  میگویند . که احتمالاً همان " پنیرچال " می باشد.  چون عمده ترین تولیدات لبنی را که در این غارها نگهداری میکنند، پنیر است.

 

چشمه معدنی آبگرم

چشمه های معدنی آبگرم در 35 کیلومتری شمال شرقی در دهستان هفدر از بخش مرکزی سرخه قرار دارد، که شامل 5 چشمه می باشد. در این منطقه استخرهای متعددی به نام‌های آب مراد، آب قولنج، آب گرم و آب سرد وجود دارند که همه ساله در اوایل بهار و پاییز برای درمان امراض پوستی، بیماری های صفراوی، کلیه، نقرس، روماتیسم و درد مفاصل مورد استفاده مراجعه‌کنندگان قرار می‌گیرند. در محل آب گرم سرخه آثار چند قلعه قدیمی وجود دارد که مردم منطقه معتقدند این قلعه‌ها متعلق به دوران قبل از اسلام می باشد.

امامزاده طاهر 

این بنای تاریخی یکی دیگر از اماکن مذهبی روستای  افتر بوده ، که طی شماره  25105  در فهرست آثار ملی ایران  به ثبت رسیده است.

ارمغان افتر

هنگام عبور از روستای افتر و  ییلاقات اطراف آن لبنیات تازه را فراموش نکنید. نان گردوئی روستای افتر نیز یکی از سوغاتی های منحصر بفرد منطقه می باشد. به عنوان یادگاری از خرید صنایع دستی منطقه به ویژه فرشی به نام " خرسک " غافل نشوید.

مراکز دیدنی و گردشگری روستای اروانه

روستای اروانه از توابع بخش مرکزی شهرستان سرخه  در محدوده دهستان افتر واقع گردیده است. این روستا در مسیر جاده سرخه به فیروزکوه و در شمال شهر سرخه قرار گرفته ‌است. حدود 145 خانوار در این روستا ساکن می باشند. جالب این که اگر به نقشه هوائی این روستا نگاه کنید ، کم و بیش شباهتی به نقشه کشور ایران دارد.

نحوه دسترسی

برای رفتن به روستای اروانه همان روش و مسیری که برای رفتن به روستای افتر گفته شد، باید پیموده گردد. فقط  یادآوری کنم که جاده فرعی روستای اروانه با جاده فرعی افتر اندکی فاصله داشته، اما باید حدود 10 کیلومتر جاده فرعی اروانه را طی نمائید تا وارد منطقه ای با آب و هوای معتدل ومراتع و دشت های سرسبز که روستا را در دل خود جای داده گردید.

جاذبه‌های طبیعی و تاریخی اروانه

خانه تاریخی داودی

خانه داودی در روستای اروانه واقع شده و یکی از بناهای تاریخی منطقه بشمار میآید . در سال های اخیر از طرف اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرخه اقداماتی پیرامون ثبت این خانه به عنوان یک اثر تاریخی صورت گرفته است .

غار اروانه

این غار که از غارهای طبیعی بشمار  می آید در روستای  اروانه واقع شده ، که به جهت قدمت تاریخی و لزوم بازدید گردشگران  در سال های اخیر از طرف اداره میراث فرهنگی ، صنایع دستی و گردشگری شهرستان سرخه اقداماتی پیرامون ثبت این غار به عنوان یک اثر طبیعی صورت گرفته است .

چشمه اروانه  

این چشمه در فاصله 30 کیلومتری از شهرستان سرخه، درشمال روستای اروانه واقع شده است. میزان آبدهی آن  10 تا 12 لیتر در ثانیه می باشد. آب چشمه نه تنها برای شرب اهالی بوده، بلکه به مصرف کشـاورزی نیز میرسد. در مسیــر حرکت آب چشمـه مناظـری زیبــا و دیدنـی بوجود آمـده است.

سایر جاذبه های روستای اروانه

از جاذبه‌های طبیعی و تاریخی دیگر این روستا می توان به " سرچشمه " ، بنای مخروبه " چهل دختران " واقع در بالای کوه، " مغار " در دامنه کوه " کورتنگه " واقع در 5 کیلومتری روستای اشاره نمود.

مراکز دیدنی و گردشگری روستای مومن آباد

روستای مومن آباد از توابع بخش هفدر شهرستان سرخه بوده، که در  شمال شرقی شهر سرخه  در مسیر جاده سمنان به فیروزکوه واقع شده و جمیعتی بالغ بر 1800 نفر را در خود جای داده است.

نحوه دسترسی

تاکسی تلفنی

فاصله میان شهر سرخه تا روستای مومن آباد حدود 20 کیلومتر است که هیچ وسیله حمل و نقل عمومی در این محدوده وجود ندارد، اما تردد محلی در جریان است. گردشگران پس از ورود به شهر سرخه می توانند  از آزانس های مسافرتی داخل شهر سرخه که از نظر قیمتی نیزبسیار مناسب می باشند استفاده  نمائید.

خودروی شخصی

الف : در صورت حرکت از تهران به سمت مشهد ، پس از رسیدن به شهر سرخه، وارد شهر شوید و به انتهای بلوار امام رضا (ع)واقع در شرق شهر بروید. سپس وارد جاده فیروزکوه شده و با طی مسافتی حدود 6  کیلومتر از سمت راست وارد جاده فیروزکوه - سمنان شوید. پس از 10 کیلومتر به مرکز مومن آباد خواهید رسید.

ب : در صورت حرکت از سمنان به سمت تهران، پس از عبور از شهر سمنان، وارد جاده فیروزکوه شده و با طی مسافتی حدود 18 کیلومتر به روستای مومن آباد برسید.

آرامگاه شیخ محمود مزدقانی

در روستای مومن آباد شخصی به نام شیخ ( درویش ) محمود مزدقانی می زیسته، که از شیوخ مسلمان و شیعه بوده و نقش مهمی در زمینه آموزش مردم در امور مذهبی داشته است. وی یکی از عارفان قرن هشتم و از پیروان شیخ علا الدوله سمنانی بشمار می آمده، به علت وارستگی و کرامتی که داشته، مورد توجه و احترام مردم سمنان و مناطق مجاور آن بوده و به همین جهت پس از فوت درویش محمود، مردم وی را در در انتهای منطقه مسکونی روستای مؤمن آباد  بر بالای تپه ای در مجاورت جاده اصلی به روستای افتر و فیروزکوه ( محل کنونی ) بخاک سپرده و برایش مقبره ای به سبک معمارى دوران ایلخانى بنا می کنند.

با توجه به این که آرامگاه درویش محمود شبیه بناهای هارونیه طوس و خانقاء امام محمد غزالی می باشد، می توان آن را در زمره آثار تاریخی قرن هشتم  به شمار آورد. این اثر تاریخی در سال 1355  خورشیدی به شمارهٔ ثبت 1318 به‌عنوان یکی ازآثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

 

آرامگاه شیخ علاء الدوله

بنای این آرامگاه و خانقاه عارف مشهو، بازمانده ی معماری قرن های هفتم و هشتم هجری است. در آغاز بنایی رفیع و با عظمت بود که بدستور عمادالدین ( جمال‌الدین) عبدالوهاب وزیر سلطان محمد خدابنده از خشت خام ساخته شده و شیخ علا الدوله سپس خانقاهی بر آن افزود و در آنجا به ریاضت پرداخت و پس از مرگ در آنجا به خاک سپرده شد. بنای خانقاه و آرامگاه شیخ علاءالدوله  که بازمانده معماری اواخر قرن هفتم و اوایل قرن هشتم است، به علت نداشتن استحکام و بی توجهی مدت زمانی است که روبه ویرانی نهاده، به طوری که به جز دو ستون ایوان، بقیه بنا منهدم شده است. ساختمان فعلی آرامگاه شامل دو قسمت است:

قسمت اول : شامل بخش اصلی بنا، که مربع شکل با اضلاع به طول 7 متر بوده، که در گذشته گنبد عظیمی بر روی آن قرار داشته که در چهار طرف این محوطه راهرو و اطاق  وجود داشته، اما امروزه اثری از آن ها دیده نمی شود. فقط تنها یک فیلپوش زاویه جنوب غربی مقصوره آن باقی مانده است.

قسمت دوم : شامل ایوان رفیع و بلند آرامگاه بوده، که با استفاده از آجر رو به مشرق ساخته شده است. ارتفاع ایوان حدود 5/8 متر مشتمل بر دو طاق نما بدون تزئین بوده، دهنه ایوان به طول 7 متر که طاق  بزرگی داشته و در ضلع غربی آن بر بالای مدخل ورودی آن پنجره بزرگی تعبیه شده، تا نور داخل ساختمان را تامین نماید.

مزار شیخ

 چون در گذشته  قبور عرفا و مشایخ صوفیه را بدون حائل و سقف ، در فضای باز و زیر آسمان قرار می دادند ، لذا قبر شیخ علاء الدوله نیز در فضای آزاد و بیرون ایوان، روی سطح وسیعی به ابعاد ( درازا 160 سانتی متر،  پهنا 110 سانتی متر و بلندی 70 سانتی متر واقع شده است. سنگ قبر دو قسمتی می باشد. 

قسمت اول : سنگ یکپارچه مزار که برروی قبر نصب شده و دارای 5/1 متر درازا و 1 متر پهنا می باشد .  و بر روی آن 15 بیت شعر از  سروده های آقای معتمدی  در وصف شیخ علاء الدوله حکاکی گردیده، که در سال 1348 خورشیدی در لابلای ابیات اشعار گل های زیبائی حجاری شده است. 

قسمت دوم : سنگ قائم شکل، که شامل دو قسمت ( منشوری شکل و مستطیل شکل ) خواهد بود. سنگ منشوری شکل از جنس مرمر سفید بوده، که عبارت  " هو کل من علیها فان و یبقی ربک احد ذوالجلال و الاکرام " روی آن نقش بسته است. سنگ مستطیل شکل  از جنس مرمر سبز رنگ رگه دار بوده، که متنی در مدح و ثنای شیخ علاء الدوله حکاکی گردیده است. در پائین این سنگ  نگاشته شده است "  عرض نیازمندی فقرای شاه نعمت الهی سلطان علیشاهی سید فضل الله معتمدی ، مهندس حسین یغمائی ".

سه ضلع ارتفاع اطراف قبر از جنس مرمر بوده و اشعاری از شیخ علاء الدوله و آقای معتمدی بر روی آن حجاری شده است. این بنای تاریخی در سال 1317 خورشیدی به  شماره  320   در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.