ایمن سازی برای همه انسان ها امکان پذیر است

به گزارش روابط عمومی دانشکده پیراپزشکی سرخه، چهارم الی یازدهم اردیبهشت ماه 1404 به عنوان هفته جهانی واکسیناسیون با شعار ایمن سازی برای همه انسان ها امکان پذیر است، نام گذاری شده است.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، گام ­های بلندی برای ایجاد توسعه شبکه خدمات بهداشتی اولیه برداشته شد.  برنامه ایمن سازی کشور از تجربیات موفق ملی و بین المللی در زمینه بهداشت همگانی است.

برنامه گسترش ایمن­سازی در کشور در سال 1363 با هدف ایجاد مصونیت فعال در کودکان و مادران باردار آغاز گردید. هرچند که با فعالیت مؤسسه واکسن و سرم سازی رازی و انستیتو پاستور ایران، قدم­های بزرگی در تأمین واکسن­های مورد نیاز  کودکان کشور در سالهای قبل از انقلاب برداشته شده بود، لیکن برنامه و سازماندهی مناسب برای ارائه خدمات به کودکان در شهر و روستا موجود نبود. طبق بررسی­های انجام شده در اوایل پیروزی انقلاب، حداکثر پوشش ایمن­سازی کودکان، 30 درصد و ایمن­سازی زنان باردار علیه کزاز 3/7 درصد بود.

بر اساس مستندات موجود در سال 1363 که آغاز برنامه توسعه ایمن سازی در کشور بود یک چهارم کل مرگهای نوزادی ناشی از کزاز نوزادی بود. شاخص مرگ نوزادی 21 در هزار تولد زنده و مرگ اختصاصی ناشی از کزاز نوزادی 5 در هزار تولد زنده بود. با افزایش پوشش واکسیناسیون کزاز در کودکان و مادران باردار به بالای 95%، کزاز نوزادی به سرعت رو به کاهش گذاشت و ایران در زمره کشورهایی قرار گرفت که تا قبل از سال 1380 موفق به حذف کزاز نوزادی شدند. با توجه به تعداد متوسط متولدین در سال 1395 که حدود یک و نیم میلیون نفر بود چنانچه برنامه واکسیناسیون کزاز کودکان و مادران باردار در کشور انجام نمی شد برآورد می شود سالیانه 7500 مورد مرگ ناشی از کزاز نوزادی در کشور رخ می داد.

در حال حاضر کلیه کودکان کشور علیه بیماری سل، هپاتیت ب، فلج اطفال، دیفتری، سیاه سرفه، کزاز، مننژیت، ذات الریه، سرخک، سرخجه و اوریون واکسینه می شوند. بیماری سرخک و سرخجه مادرزادی در مرحله حذف قرار دارند، 24 سال است که کشور عاری از بیماری فلج اطفال است، کزاز نوزادی حذف شده و بیماریهای دیفتری، سیاه سرفه و اوریون کنترل شده اند.

تعداد و زمانبندی برنامه واکسیناسیون کشوری بنابر مستندات علمی بین المللی و داخلی، توسط کمیته کشوری ایمن سازی متشکل از اساتید مجرب و متعهد از دانشگاههای علوم پزشکی کشور تدوین می شود. مدت مصونیت و ایمنی حاصل از واکسیناسیون متفاوت است و برای حفظ ایمنی بدن، برخی واکسن ها مانند واکسن دیفتری و کزاز بایستی هر 10 سال در همه افراد اعم از زن و مرد تکرار شوند.

موفقیت بسیاربزرگ ایمن سازی ورود دو واکسن پنتاوالان و پنوموکوک به برنامه ایمنسازی به کشور ما در سال گذشته بوده است.

در کشور ما بعد از نوبت های اولیه دریافت واکسن در سنین 2 ،4 ،6 ، 12 ماهگی و 6 سالگی، در زمان ورود به مقطع متوسطه دوم یادآور این واکسن به همه دانش آموزان تزریق می شود. علاوه بر این در زمان سربازی، ازدواج و یا دوران بارداری نیز از نظر نیاز به تکرار واکسن بررسی شده و افرادی که نقص در واکسیناسیون دارند واکسن شان تکمیل می شود. بدیهی است حفظ توانمندی سیستم ایمنی بدن در دوران بارداری اهمیت مضاعف دارد و به همین علت خانم ها در دوران بارداری از این نظر بررسی و در صورت نیاز واکسن دیفتری و کزاز دریافت می کنند.

واکسن ها جزو بی خطرترین فراورده های دارویی هستند که تمام مراحل تولید و نگهداری آنها با رعایت ضوابط و دستورالعمل های دقیق انجام می شود تا سالم ترین و موثرترین واکسن ها به گیرندگان خدمت برسد. علاوه بر تمام نظارت های بین المللی تمامی واکسن های مصرفی کشور توسط سازمان غذا و داروی وزارت متبوع بررسی شده و تاییدیه مجوز مصرف دریافت می کنند. 

واکسیناسیون موثرترین مداخله بهداشتی شناخته شده برای سلامت کودکان در جهان است و سالیانه از مرگ 2 و نیم میلیون کودک در جهان جلوگیری می کند. شیوع بالای بیماریهای فلج اطفال، سرخک و دیفتری و سیاه سرفه در سالهای قبل از انقلاب که مرگ و میر قابل توجه را بدنبال داشت با اجرای برنامه واکسیناسیون مناسب و گسترده در کشور، به تاریخ سپرده شده است و در این زمینه جمهوری اسلامی ایران جزو کشورهای موفق در جهان بوده است. متاسفانه بیماریهای فوق که براحتی با واکسن قابل پیشگیری هستند هنوز در کشورهای فقیر و در حال توسعه شایع هستند و علت عمده آن نیز ناآگاهی خانواده ها و برخی تبلیغات منفی علیه واکسیناسیون است. اعلام مطالب بی اساس مانند کنترل جمعیت و یا نسل کشی با واکسیناسیون از جمله شایعات بی اساسی است که یا ناآگاهانه بیان می شود و یا اینکه با هدف لطمه زدن به سلامت جامعه و از بین بردن این دستاورد بزرگ جمهوری اسلامی ایران منتشر می شود.